شمش فولادی، با توجه به نیاز صنایع گوناگون به شکل های مختلف تولید شده و عموما به اشکال مربع و مستطیل هستند و طول هر شاخه از آن ها حدودا 6 و 12 متر است.
آسان بودن حمل و نقل شمش فولادی مهم ترین ویژگی آن است. شمش فولادی محصولی پیشساخته است که از مذاب آهن تهیه شده و این ماده خام با ایجاد تغییراتی در ظاهرش به محصولات پیشساخته دیگری با نامهای تختال، بیلت، بلوم و شمشهای کوچکتر تبدیل میشود و به طور کلی در انواع مختلفی دسته بندی می شود که شامل بیلت یا شمشال (سطح مقطع مستطیلی و مربعی)، بلوم یا فابریک (شمشه) (سطح مقطع مستطیلی و مربعی) و اسلب یا تختال می باشد و برای تولید مقاطع فولادی همچون میلگرد، مفتول و تسمه از بیلت و برای ساخت قوطی، تیرآهن و نبشی از بلوم و برای تولید لوله و ورق از اسلب استفاده شده و در بازار عرضه می شود. لازم به ذکر است که برای تولید آهن آلات، وزن، طول و میزان کربن استفاده شده در شمش ، بسیار مهم می باشد، بنابراین همانند سایر مقاطع فولادی محاسبه وزن شمش فولادی مهم بوده و به دلیل استانداردهای مختلف تعریف شده برای تولید آهنآلات و محصولات وابسته به آن ها کار بسیار راحتی است. از این رو وزن شمش فولادی در بازار آهن بسیار مهم می باشد.
فرمول محاسبه وزن شمش فولادی
چگالی آهن ⨯ ارتفاع شمش (m) ⨯ عرض شمش (m) ⨯ طول شمش (m) = وزن شمش (بر حسب تن)
گرید و ترکیب شیمیایی شمش فولادی
در کشور ما، شمش با ترکیبات شیمیایی گوناگون تولید میشود که این مساله باعث نام گذاری با گریدهای مختلف شده است. رایجترین گریدهای شمش شامل 3sp ، 4sp ، 5sp ، st37 ، st52 ، ck45 بوده و در جدول زیر، ترکیب شیمیایی این گریدها درج شده است.
| گرید | c | Si | Mn | P(max) | S(max) | Cr(max) | Ni(max) | Cu(max) |
| 3SP |
0/14
0/22
|
0/15
0/3
|
0/4
0/65
|
0/04 | 0/05 | 0/3 | 0/3 | 0/3 |
| 5SP |
0/28
0/37
|
0/15
0/3
|
0/4
0/65
|
0/04 | 0/05 | 0/3 | 0/3 | 0/3 |
| ST37 |
0/09
0/15
|
0/17
0/35
|
0/35
0/65
|
0/040 | 0/040 | 0/3 | 0/3 | 0/3 |
| ST52 |
0/17
0/22
|
0/35
0/55
|
1/30
1/60
|
0/035 | 0/040 | 0/3 | 0/3 | 0/3 |
شمش (Ingot) تولید شده از شمش
با شمش فولادی بزرگتر که به عنوان محصولی خام شمرده میشود؛ محصول پیشساخته دیگری با ابعاد کوچکتر به نام شمش یا Ingot، تولید خواهد شد که منجر به حمل و نقل آسانتر و توانایی انبار کردن در کارگاههای کوچک تر می شود.
تختال (Slab) تولید شده از شمش
این محصول با استفاده از روش ریختهگری پیوسته تولید شده و منجر به آماده سازی مواد اولیه به جهت تولید ورقهای فولادی می شود. سطح مقطع این محصول نیمهساخته، مستطیل شکل بوده و دارای ضخامتی در حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ میلیمتر، طولی به حدود ۱۲ متر و عرض آن بین ۶۵۰ تا ۲۰۰۰ میلیمتر است. وزن تختال حاصل شده و ابعاد نهایی آن به وزن شمشهای فولادی اولیه وابسته است. و پس از اعمال تغییرات بر روی محصولاتی مانند ورقهای روغنی، ورقهای فولادی گالوانیزه شده، ورق اسیدشویی، لولههای درز دار، تسمههای فلزی و سایر مقاطع دیگر به دست خواهد آمد.
شمشال (Billet) تولید شده از شمش
این محصول نیز مانند تختال، طولی در حدود ۶ تا ۱۲ متر داشته و سطح مقطع آن شبیه به مربع و دایره است. اغلب حدود و اندازه درز آن از ۱۵ سانتیمتر کمتر میشود. و هدف از تولید بیلت فراهم کردن شرایط راحتتری برای تولید مقاطع آهنی مهم مانند لولههای مانیسمان، سیم، میلگرد، لولههای بدون درز، میله و لوله است. لازم به ذکر است مهمترین نکتهای که باید در زمان تولید این محصول در نظر گرفته شود، نبود عیوبی مانند مک، حفذه و ترکهای حاصل از سرمایش و گرمایش است.
شمشه (Bloom) تولید شده از شمش
شمشه در ظاهر به شمشال شباهت داشته؛ اما عرض آن از ۱۵ سانتیمتر بیشتر و سطح مقطع آن از ۲۳۰ سانتیتر مربع بزرگتر است. البته با توجه به ابعاد شمشه، میتوان آن را از زیر مجموعههای بیلت و اسلب به صورت همزمان دانست. محصولاتی مانند بخش فلزی ریلهای قطار، مقاطعی مانند قوطی، ناودانی، سپری، تیرآهن و… محصولات نهایی تولید شده با استفاده از بلوم هستند.
"شرکت دمیر تجارت تبریز" میباشد.