بررسی قیمت ضایعات آهن (۱۰ امرداد ۱۴۰۵)

ضایعات آهن، این پسماندهای پرارزش و هوشمندانه، در سال‌های اخیر جایگاه ویژه‌ای در میان مواد اولیه صنعتی کشور پیدا کرده‌اند و به یکی از مهم‌ترین محرک‌های چرخ تولید در صنایع بدل شده‌اند.

به گزارش دمیرنیوز، برخلاف تصور عمومی که ضایعات را زباله می‌داند، این بقایای آهنی در واقع گنجینه‌ای پنهان برای کارخانه‌ها هستند؛ چراکه بسیاری از صنایع برای کاهش هزینه‌ها و افزایش بهره‌وری ترجیح می‌دهند سراغ این منابع به‌صرفه بروند تا فلزات خام پرهزینه. همین رویکرد نوین، بازار ضایعات آهن را به یکی از پویاترین، پررونق‌ترین و حتی پرحاشیه‌ترین بخش‌های حوزه صنعتی کشور تبدیل کرده است. واقعیتی که باعث شده کوچک‌ترین تغییر در قیمت ضایعات، تاثیر قابل‌توجهی بر بهای نهایی بسیاری از محصولات صنعتی و ساختمانی در سراسر ایران بگذارد.

اما واقعاً ضایعات آهن چیست و چرا این‌قدر برای بازار مهم هستند؟ به زبان ساده، ضایعات آهن همان قطعات و پسماندهایی هستند که پس از پایان عمر مفیدشان در خطوط تولید یا پس از مصرف، دیگر قابل استفاده مستقیم در صنعت نیستند و ناگزیر راهی چرخه بازیافت می‌شوند تا دوباره جان بگیرند و وارد بازار شوند. نخست این ضایعات طی فرایندهایی حرفه‌ای جمع‌آوری و تفکیک می‌شوند، سپس دستگاه‌های تخصصی آن‌ها را خرد می‌کنند و در نهایت، در کوره‌های عظیم ذوب می‌شوند تا به مواد اولیه ارزشمند، مانند شمش یا محصولات فولادی جدید تبدیل شوند. این چرخه نه تنها در کاهش هزینه‌های تولید معجزه می‌آفریند، بلکه نقش حیاتی در حفاظت از محیط‌زیست، صرفه‌جویی در منابع طبیعی و کاهش پسماندهای فلزی ایفا می‌کند.

ضایعات فلزی چیست؟

ضایعات فلزی به قطعات و بقایای فلزات گفته می‌شود که دیگر امکان استفاده مستقیم از آن‌ها در شکل اولیه وجود ندارد. این مواد معمولاً از وسایل قدیمی، تجهیزات فرسوده، قطعات خراب یا باقی‌مانده‌های فرآیندهای تولید صنعتی به‌دست می‌آیند.

ضایعات فلزی از مهم‌ترین انواع قراضه‌ها در صنعت به شمار می‌روند، زیرا قابلیت بازیافت بالایی دارند. این فلزات پس از جمع‌آوری، ذوب شده و دوباره به چرخه تولید بازمی‌گردند. به همین‌دلیل، ضایعات فلزی نه‌تنها یک منبع مهم برای تأمین مواد اولیه صنایع مختلف هستند، بلکه می‌توانند به عنوان یک منبع درآمد پایدار نیز مورد استفاده قرار گیرند.

انواع ضایعات فلزی کدامند؟

ضایعات فلزی را می‌توان بر اساس ویژگی‌ها و معیارهای مختلف دسته‌بندی کرد تا فرآیند تفکیک و بازیافت آن‌ها آسان‌تر شود. دسته‌بندی‌های مختلفی برای ضایعات فلزی مورد استفاده قرار می‌گیرد که کاربردی‌ترین آن‌ها به‌صورت زیر است:

• ضایعات فلزی با ارزش بالا

در این دسته، قطعاتی نظیر چرخ‌دنده‌ها و فنرهای برش‌خورده که به‌دلیل وجود عناصری مانند کروم یا منگنز، مقاومت حرارتی بالا اما انعطاف‌پذیری بسیار کمی دارند، قرار می‌گیرند. در کنار آن‌ها، ورق‌های روغنی (با ضخامت زیر یک میلی‌متر) و ضایعات سوپر ویژه شامل ورق‌های زنگ‌زده، ضایعات میلگرد و نبشی‌های کوچک نیز وجود دارند.

• ضایعات فلزی ساختمانی و صنعتی میان‌رده

این بخش شامل ضایعات ویژه است که عمدتا از مصارف ساختمانی بدست می‌آیند. به‌طور مثال مواردی همچون تیرآهن، پروفیل‌ها و قوطی‌های مورد استفاده در پنجره‌ها، درها، نبشی‌ها و قطعات حجیم میلگرد، محصولات دارای پوشش محافظ مانند لوله‌های آب و کانال‌های کولر (گالوانیزه) در این سطح دسته‌بندی می‌شوند.

• ضایعات فلزی فرسوده و مصرفی (درجه ۱ تا ۳)

این قطعات به‌صورت زیر تقسیم‌بندی می‌شوند:

• درجه یک: شامل محصولاتی مانند مفتول‌های کلافی، بدنه موتور سیکلت و قطعات برقی و تجهیزات گرمایشی است.
• درجه دو: قطعاتی با کاربری عمومی‌تر مانند بدنه خودرو، اگزوز، بشکه‌ها و تجهیزات فلزی مثل کمدها و توری‌ها را شامل می‌شود.
• درجه سه: پایین‌ترین سطح کیفی که شامل اقلامی نظیر حلب، سیم‌های معمولی و فیلترهای فرسوده است.

مهم‌ترین کاربردهای ضایعات فلزی

ضایعات فلزی برا کاربردهای مختلف در صنایع گوناگون مورد استفاده قرار می‌گیرند که در ادامه مطلب به برخی از مهم‌ترین آن‌ها اشاره می‌کنیم:

• تولید مجدد آهن و فولاد؛ مهم‌ترین کارکرد قراضه‌ها، استفاده از آن‌ها برای تولید دوباره شمش‌های فولادی است. این مورد نیاز به سنگ‌آهن خام را کمتر می‌کند و از تولید گازهای آلاینده هم جلوگیری می‌سازد.
• تولید مقاطع ساختمانی؛ ضایعات پس از طی مراحل ذوب و تصفیه، در کارخانه‌های نورد به انواع میلگرد، تیرآهن و ورق‌های فولادی تبدیل می‌شوند.
• ساخت قطعات صنعتی و خودرو؛ ضایعات فلزی فرآوری شده، مواد اولیه مناسبی برای تولید قطعات مختلف هستند. به‌عنوان نمونه، بسیاری از اجزای ماشین‌آلات و خودروها مانند چرخ‌دنده‌، یاتاقان‌، شفت‌ و میل‌لنگ‌ با کمک این مواد تولید می‌شوند.
• صنایع سنگین (حمل‌ونقل و کشتی‌سازی)؛ به‌دلیل مقرون‌به‌صرفه بودن و مقاومت بالا، فلزات بازیافتی در پروژه‌های ساخت سازه‌های دریایی و زیرساخت‌های ریلی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

تولید ضایعات فلزی

قراضه‌های مورد استفاده در صنایع فولاد را می‌توان به دو دسته کلی داخلی و خارجی تقسیم کرد.

• قراضه‌های داخلی: قراضه‌های داخلی همان ضایعاتی هستند که در حین تولید محصولات فولادی در داخل کارخانه به‌وجود می‌آیند و دوباره به همان چرخه بازمی‌گردند.
• قراضه‌های خارجی: قراضه‌های خارجی نیز از خارج خط تولید اصلی وارد چرخه بازیافت می‌شوند و دارای دو نوع «جدید » و «قدیمی» هستند:
• قراضه‌های خارجی نو معمولا از ضایعاتی بدست می‌آیند که در مراحل تولید کالاهایی مانند بدنه خودرو، قطعات صنعتی و محصولات کارخانه‌ای ایجاد شده‌اند و دارای کیفیت مناسبی هستند.
• قراضه‌های خارجی قدیمی هم به موادی گفته می‌شود که عمر مفیدشان به پایان رسیده است و دیگر امکان استفاده مستقیم از آن‌ها وجود ندارد. این گروه شامل اجزای ساختمانی، تجهیزات خانگی مانند یخچال و فریزر، قطعات فرسوده خودرو، پل‌ها، سازه‌های تخریب‌شده بر اثر سیل یا زلزله و… است.

انقلاب در بازار آهن: ضایعات آهن به ناجی صنایع کشور تبدیل شد

قیمت ضایعات آهن، به‌دلیل مقرون‌به‌صرفه بودن در مقایسه با مواد اولیه خام، همواره یکی از گزینه‌های جذاب برای واحدهای تولیدی به شمار می‌رود؛ به‌ویژه در کوره‌های القایی و قوس الکتریکی که امروزه هسته بسیاری از صنایع بزرگ فولادی را تشکیل می‌دهند. اما قیمت‌گذاری در این بازار، مانند معادله‌ای چندمجهولی است که به عوامل بسیاری وابسته است: نوع و کیفیت ضایعات، میزان خلوص، ابعاد، حجم، شرایط عرضه و تقاضا و همچنین نوسانات بازار جهانی فلزات، همگی در شکل‌گیری قیمت نهایی نقش دارند.

در بازار، ضایعات آهن دسته‌بندی‌های بسیار متنوعی دارند و هرکدام باتوجه‌به ویژگی‌های فیزیکی و کیفیت‌شان، قیمت متفاوتی دارند. کارشناسان همواره تاکید می‌کنند که آشنایی دقیق با انواع ضایعات و شناخت ویژگی‌های هر نوع، پیش‌نیاز ورود هوشمندانه به بازار و خریدی موفق است. برای مثال، ضایعات آهن سنگین با چگالی بالا، اغلب با قیمت بالاتری معامله می‌شوند؛ چرا که هم بازدهی بیشتری در بازیافت دارند و هم از نظر اقتصادی برای کارخانه‌ها مقرون‌به‌صرفه‌تر هستند.

نکات مهم برای خریداران و فروشندگان ضایعات

به‌طورکلی ضایعات آهن را می‌توان در دو گروه اصلی پرس‌شده و پرس‌نشده جای داد. در فرآیند بازیافت، معمولاً این پسماندها پس از خردایش با دستگاه‌های ویژه، تحت پرس قرار می‌گیرند و به‌صورت فشرده یا قالب‌های استاندارد آماده حمل می‌شوند؛ اما در بازار، انواع پرس‌نشده هم همچنان متقاضیان و قیمت مشخص دارند.

در نهایت، باتوجه‌به اهمیت روزافزون بازیافت در صرفه‌جویی منابع و حفاظت از طبیعت، توجه از نزدیک و به‌روزرسانی مداوم داده‌ها و قیمت‌های این حوزه، بیش از پیش اهمیت یافته است. دسترسی به مرجعی معتبر و به‌روز برای آگاهی از قیمت هفتگی ضایعات آهن و سایر فلزات بازیافتی، نه‌تنها به شفافیت و سلامت بازار کمک می‌کند، بلکه فعالان و تصمیم‌گیرندگان این حوزه را قادر می‌سازد با اطمینان و دقت بیشتری در مسیر سودآوری و توسعه پایدار گام بردارند، آن‌گونه که کارشناسان همواره بر آن تاکید داشته‌اند.

قیمت هفتگی ضایعات معدنی اعلام شد:

با توجه به نوسانات روزانه بازار، پیشنهاد می‌شود خریداران و فروشندگان ضایعات معدنی همواره از قیمت‌های به‌روز مطلع باشند تا تصمیمات دقیق‌تری اتخاذ کنند. همچنین، روندهای جهانی و تغییرات نرخ ارز نیز بر قیمت این مواد تأثیرگذار است. طبق آخرین بررسی‌های بازار، قیمت ضایعات معدنی در تاریخ (۱۰ مرداد ۱۴۰۵) به شرح زیر اعلام شد:

• ضایعات آهن: ۲۴۰۰۰ تا ۴۲۱۰۰ تومان به ازای هر کیلوگرم
• ضایعات آلومینیوم: ۳۶۰۰۰۰ تا ۴۵۵۰۰۰ تومان به ازای هر کیلوگرم
• ضایعات مس: ۱۸۵۰۰۰۰ تا ۲۱۵۰۰۰۰ تومان به ازای هر کیلوگرم
• ضایعات سرب: ۳۲۰۰۰۰ تومان به ازای هر کیلوگرم
• ضایعات استیل: ۳۲۰۰۰۰ تا ۳۸۵۰۰۰ تومان به ازای هر کیلوگرم

این قیمت‌ها براساس معاملات انجام‌شده در بازار و روند عرضه و تقاضا تعیین شده و ممکن است در طول هفته با نوساناتی همراه باشد. فعالان حوزه ضایعات معدنی می‌توانند جهت اطلاع از آخرین تغییرات، اخبار بعدی ما را دنبال کنند.